* ( وَبِئْسَ الْمِهادُ ) * ، و بد بستر است آن يعنى دوزخ . خداى تعالى در اين آيت خبر داد ايشان را به غيب ، و مخبر مطابق خبر آمد تا معجزه او باشد و دليل صدق او كند و وعيد كرد ايشان را در آخر آيت . * ( قَدْ كانَ لَكُمْ آيَةٌ ) * ، « تا » ى تأنيث در فعل نياورد و نگفت « كانت » با آن كه آيت ( 1 ) مؤنّث است براى دو وجه : يكى ، ردّا الى المعنى و هو البيان ، اى قد كان لكم بيان ، چنان كه شاعر گفت : برهرهة رخصة رودة كخرعوبة البانة المنفطر و « منفطره » نگفت ، براى آن كه شاخ خواست ، و فرّاء گفت : براى آن علامت تأنيث نياورد كه از ميان فعل و اسم فاصله اى است بقوله : « لكم » ، چنان كه شاعر گفت : انّ امرءا غرّه منكنّ واحدة بعدي و بعدك في الدّنيا لمغرور و هر چه از اين معنى آيد حكمش اين بود ، گفت : شما را آيتى است و دلالتى بر صدق اين مقال كه گفتيم : ستغلبون و تحشرون ، و آيت و ( 2 ) دلالت در چيست ؟ * ( فِي فِئَتَيْنِ ) * ، در دو فرقه و دو جماعت . و اصل كلمه من فاء يفيء اذا رجع باشد ، و اين نام بر كالزاريان ( 3 ) اجرا كنند براى آن كه بعضى با بعضى شوند . يك فئه رسول بود و اصحابش - صلوات اللَّه عليه و رضى عنهم ، و يك فئة مشركان قريش بودند . * ( الْتَقَتا ) * ، به يكديگر رسيدند و در برابر يكديگر بايستادند نزديك [ 398 - پ ] . و « ملاقات » مقابله باشد با ( 4 ) مقارنه ( 5 ) ، يعنى روز بدر . * ( فِئَةٌ تُقاتِلُ فِي سَبِيلِ اللَّه ) * ، يعنى رسول - عليه السلام - و اصحاب او ، و ايشان سيصد و سيزده مرد بودند بر عدد اصحابان طالوت روز قتال جالوت ( 6 ) ، هفتاد و هفت مرد مهاجر بودند ، و دويست و سى و شش مرد انصار بودند . و صاحب رايت رسول - عليه السلام - امير المؤمنين بود ، و روايت انصاريان سعد

--> ( 1 ) . مج ، وز : ندارد . ( 2 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر : ندارد . ( 3 ) . همه نسخه بدلها : كار زاريان . ( 4 ) . اساس : با ، با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد . ( 5 ) . همه نسخه بدلها : مقاربه . ( 6 ) . همه نسخه بدلها و .